Zobacz najstarszy słownik gwary cieszyńskiej!

W zbiorach Książnicy Cieszyńskiej zachowały się notatki cieszyńskiego prefekta – Księdza Szersznika. Oprócz obszernych wypracowań kryją one mnóstwo niepozornych wpisów. Są do nich zaliczane są rozsiane w kilku miejscach notatki, a wśród nich prawdziwy skarb – jak dotąd najstarszy zidentyfikowany słownik gwary cieszyńskiej.

Leopold Jan Szersznik był typem XVIII-wiecznego uczonego, polihistora posiadającego wiedzę w wielu obszarach ówczesnej nauki. W obszarze jego zainteresowań leżało wiele zagadnień, czasem bardzo odległych od siebie dziedzin wiedzy. Wśród jego notatek znajdziemy m. in. takie, które dzisiaj należałoby przypisać do dziedziny językoznawstwa.

Z opracowania autorstwa Książnicy Cieszyńskiej wynika, że księdza Szersznika zainteresowała również polszczyzna, czyli język, który nie jest na ogół kojarzony z osobą cieszyńskiego prefekta.

Mamy do dyspozycji sporządzony ręką Leopolda J. Szersznika bardzo ciekawy, zawierający niemieckie tłumaczenie słowniczek gwary cieszyńskiej, obejmujący zestaw słów i zwrotów jakim posługiwano się w rozmowach z małymi dziećmi. Część spośród wyrazów ze słownika Szersznik uwzględnił nie zaopatrując ich jednak w tłumaczenia.

Źródło: Książnica Cieszyńska

Fakt, iż takie notatki Szersznik spisał dwa razy, wskazywać może, że nie powstały one przypadkowo, ale że stanowiły element jakiegoś szerszego zamysłu.

Zobacz słownik Cieszyńsko-Niemiecko-Polski:

Poniższy słownik jest najstarszym słownikiem gwary cieszyńskiej, który jest wyjątkowy ze względu na jego zawartość. Słownik jest uszeregowany w porządku alfabetycznym, z tłumaczeniem na język niemiecki i opatrzony przekładem na ogólny język polski.

Po naszyimu:Po niemiecku:Po polsku:
BacaćSchlagenuderzyć
Be, BekanyGarstigbrzydki
BuKaltzimno
Buba v[el]. BubokGespenststraszydło
BubyLäusewszy
Buchnućfallenupaść
BumbaćTrinkenpić
CiacianySchönładny
CiociaMuhmeciotka
CipciHühnelkurka, kurczak
Ćiućiaein Hundpies
Ciucieschönładnie, dobrze
EGutdobrze
Feverbrenntparzyć
HabaBrodchleb
HacyMantelpłaszcz
HajacStreicheln, liebkosengładzić, pieścić
HaluGeldpieniądze (monety)
HeleKühe oder Muhkrowy lub muczeć
HetyPferdekonie
HetaćFahrenjechać
HopaćHüpfenskakać
HulaWiegekołyska
HulaczWiegenkołysać, huśtać
Hussiaćschaukelnhuśtać się
JapťioApfeljabłko
Kossiaćfrohlockencieszyć się, klaskać
Kululuein Radkoło
KutziaKatzekot
LalaJede Personktoś (każda osoba)
LiwaGansgęś
LuluNüßeorzechy
MamaMuttermatka
MeeSchafowca
MlimliMilchmleko
NuniaMessernóż?
NussieSchweineświnie
nynaćSchlafenspać
PapaćEßenjeść, jedzenie
Pobekacsich befleckenpobrudzić się
PopaMützeczapka
PtaptaVogelptak
SiHeißgorące, parzy
SiupaćSitzensiedzieć
TanaćTanzentańczyć
TataVaterojciec
TutaćTrinkenpić
UjaVetterwuj, dorosły krewny
WawaEs thut weheboleć

Fragment słownika w oryginale:

Źródło: Książnica Cieszyńska

Więcej o notatkach i dokumencie w artykule:

Źródło: Książnica Cieszyńska

Zagłosuj!

15 punktów
Fajne Nie lubię

Razem głósów: 11

Fajne: 10

Procent fajnych głosów: 90.909091%

Słabe: 1

Procent słabych głosów: 9.090909%

REKLAMA

REKLAMA

Dodaj komentarz