Redakcja
Opracowanie: cieszy.pl
Najpierw Regionalna Izba Obrachunkowa, potem oficjalny komunikat władz miasta Cieszyn po naszej publikacji, a teraz kolejny dokument, który powinien dać mieszkańcom do myślenia. W Rankingu Finansowym Samorządu Terytorialnego w Polsce 2025 Cieszyn zajął 214. miejsce na 236 gmin miejskich. Dla porównania: Wisła jest w tej samej kategorii na 23. miejscu, Zebrzydowice wysoko wśród gmin wiejskich, a Strumień wysoko wśród gmin miejsko-wiejskich. To nie jest wyrok na miasto. Ale to jest kolejny sygnał, którego nie powinno się zbywać jednym komunikatem.
Po naszym ostatnim artykule dotyczącym opinii Regionalnej Izby Obrachunkowej i finansów Cieszyna, ratusz opublikował oficjalne stanowisko. Miasto przekonywało w nim, że przedstawione przez nas informacje nie oddają pełnego obrazu sytuacji finansowej, a wzrost zobowiązań wynika głównie z harmonogramu rozliczeń inwestycji, szczególnie przebudowy ul. Hażlaskiej.
Stanowisko miasta przyjęliśmy do wiadomości. Właśnie dlatego do najnowszego rankingu podchodzimy ostrożnie i uczciwie: nie będziemy pisać, że sam ranking przesądza o kryzysie finansowym. Nie będziemy też udawać, że mówi o wszystkim. Bo nie mówi.
Ale nie będziemy również udawać, że 214. miejsce Cieszyna na 236 gmin miejskich to wynik, który można po prostu przemilczeć.
Wisła wysoko. Zebrzydowice wysoko. Strumień wysoko. A Cieszyn?
Ranking Finansowy Samorządu Terytorialnego w Polsce 2025 porównuje samorządy w osobnych kategoriach: gminy wiejskie, miejsko-wiejskie, miejskie, miasta na prawach powiatu oraz powiaty ziemskie. Dlatego nie można mechanicznie porównywać każdej gminy z każdą. Ale można sprawdzić, jak poszczególne samorządy z powiatu cieszyńskiego radzą sobie w swoich grupach.
I tu obraz jest bardzo ciekawy.
| Samorząd | Kategoria | Miejsce w rankingu | Indeks | Dystans do lidera |
|---|---|---|---|---|
| Wisła | gmina miejska | 23 / 236 | 4,07 | 14% |
| Zebrzydowice | gmina wiejska | 64 / 1459 | 3,67 | 15% |
| Strumień | gmina miejsko-wiejska | 77 / 718 | 3,61 | 17% |
| Skoczów | gmina miejsko-wiejska | 117 / 718 | 3,46 | 20% |
| Goleszów | gmina wiejska | 145 / 1459 | 3,49 | 19% |
| Dębowiec | gmina wiejska | 172 / 1459 | 3,43 | 20% |
| Cieszyn | gmina miejska | 214 / 236 | 3,01 | 37% |
Najbardziej uderzające jest porównanie Cieszyna z Wisłą, bo obie miejscowości są w tej samej kategorii: gmin miejskich. Wisła zajęła 23. miejsce w Polsce. Cieszyn – 214. miejsce. Za Cieszynem znalazły się już tylko 22 gminy miejskie.
To nie jest drobna różnica. To przepaść w obrębie tej samej kategorii.
To nie jest ranking piękna miasta. To ranking finansów
Warto wyjaśnić, co dokładnie oceniano. Ranking nie sprawdza, gdzie jest ładniejszy rynek, gdzie odbywają się ciekawsze wydarzenia, gdzie jest lepsza atmosfera albo gdzie mieszkańcy bardziej lubią swoje miasto.
Ranking opiera się na siedmiu wskaźnikach finansowych. Brano pod uwagę między innymi udział dochodów własnych, relację nadwyżki operacyjnej do dochodów, udział wydatków inwestycyjnych, udział środków europejskich, relację zobowiązań do dochodów oraz inne elementy pokazujące kondycję finansową samorządu.
Inaczej mówiąc: to zestawienie nie odpowiada na pytanie, czy Cieszyn jest piękny. Odpowiada raczej na pytanie, czy samorząd ma finansowy oddech, czy inwestuje, czy skutecznie korzysta ze środków zewnętrznych i czy jego budżet daje przestrzeń do rozwoju.
Właśnie dlatego wynik Cieszyna powinien wywołać poważną rozmowę.
Po komunikacie miasta tym bardziej warto pytać spokojnie, ale konkretnie
Po poprzedniej publikacji miasto zarzuciło, że tekst dotyczący finansów Cieszyna pomijał ważny kontekst. Ratusz tłumaczył, że wzrost zobowiązań niewymagalnych nie oznacza dodatkowego zadłużenia, a wynika głównie z rozliczeń inwestycji i harmonogramów płatności.
To ważne wyjaśnienie. Ale najnowszy ranking pokazuje, że rozmowy o finansach Cieszyna nie da się sprowadzić wyłącznie do jednej inwestycji, jednego harmonogramu i jednego komunikatu.
Bo jeżeli niezależne zestawienie finansowe pokazuje Cieszyn na 214. miejscu wśród 236 gmin miejskich, to mieszkańcy mają prawo zapytać:
REKLAMA
- dlaczego miasto powiatowe wypada tak słabo w swojej kategorii,
- które wskaźniki najbardziej obniżają wynik Cieszyna,
- czy problemem jest niski poziom inwestycji, słabsze pozyskiwanie środków zewnętrznych, zadłużenie, czy struktura bieżących wydatków,
- czy ratusz analizował ten ranking i czy zamierza publicznie odnieść się do wyniku,
- co konkretnie ma się zmienić, żeby Cieszyn nie lądował w końcówce podobnych zestawień.
To nie są pytania złośliwe. To są pytania, które powinny paść w każdym mieście, które z ambicjami mówi o rozwoju, turystyce, inwestycjach i wykorzystaniu swojego potencjału.
Cieszyn lubi mówić o potencjale. Ranking pyta o efekty
Cieszyn ma ogromne atuty. Jest miastem granicznym, historycznym, rozpoznawalnym, turystycznym i symbolicznym dla całego Śląska Cieszyńskiego. Jest siedzibą powiatu, ma zaplecze instytucjonalne, położenie, markę i historię, której wiele miast może zazdrościć.
REKLAMA
Tyle że potencjał sam w sobie nie wystarczy.
Mieszkańcy nie potrzebują wyłącznie opowieści o wyjątkowości Cieszyna. Potrzebują miasta, które potrafi tę wyjątkowość przekuć w twarde wyniki: inwestycje, lepszą infrastrukturę, skuteczne pozyskiwanie pieniędzy, stabilne finanse i widoczne tempo zmian.
Ranking finansowy nie mówi, że w Cieszynie nic się nie dzieje. Nie mówi też, że inne gminy nie mają problemów. Ale pokazuje coś niewygodnego: inne samorządy z naszego powiatu potrafią w swoich kategoriach wypadać znacznie lepiej.
Zebrzydowice, Strumień i Wisła pokazują, że się da
Zebrzydowice zajęły 64. miejsce wśród 1459 gmin wiejskich. To bardzo mocny wynik w ogromnej grupie samorządów. Strumień uplasował się na 77. miejscu wśród 718 gmin miejsko-wiejskich. Skoczów również znalazł się wysoko, na 117. pozycji w tej samej kategorii. Goleszów i Dębowiec także wypadły solidnie wśród gmin wiejskich.
Wisła jest jednak najważniejszym punktem odniesienia dla Cieszyna, bo występuje w tej samej kategorii gmin miejskich. I właśnie tutaj różnica jest najbardziej bolesna.
Wisła: 23. miejsce.
Cieszyn: 214. miejsce.
Ten kontrast trudno przykryć ogólnym stwierdzeniem, że każda gmina ma inne warunki. Oczywiście, ma. Ale ranking właśnie po to dzieli samorządy na kategorie, żeby porównania były bardziej uczciwe.
Ratusz może powiedzieć: ranking nie pokazuje wszystkiego. I będzie miał rację
Trzeba to napisać wyraźnie: ranking nie jest pełną diagnozą miasta. Nie uwzględnia wszystkich uwarunkowań lokalnych, nie ocenia jakości życia, nie mierzy zadowolenia mieszkańców i nie tłumaczy szczegółowo przyczyn każdego wyniku.
Ratusz może więc powiedzieć, że ranking nie pokazuje całego obrazu.
I to będzie prawda.
Ale problem polega na tym, że identyczny argument można zastosować do niemal każdego niewygodnego dokumentu. RIO? „Niepełny obraz”. Ranking? „Niepełny obraz”. Głosy mieszkańców? „Brak kontekstu”. Krytyka mediów? „Sensacja”.
W pewnym momencie mieszkańcy mają prawo zapytać: dobrze, skoro każdy zewnętrzny sygnał jest niepełny, to kiedy ratusz pokaże pełny obraz w taki sposób, żeby każdy mógł go zrozumieć?
Najgorsza reakcja? Obrazić się na liczby
Po ostatnim komunikacie miasta widać, że władze Cieszyna są gotowe szybko reagować na publikacje dotyczące finansów. To dobrze. Ale sama reakcja nie wystarczy.
W tej sprawie nie chodzi o medialną przepychankę. Chodzi o publiczną rozmowę o kondycji miasta. Jeśli ratusz uważa, że wynik w rankingu nie oddaje rzeczywistości, powinien jasno pokazać mieszkańcom, dlaczego tak jest. Nie ogólnikowo, nie emocjonalnie, tylko liczbowo.
Mieszkańcy powinni dostać odpowiedzi na proste pytania:
- jak Cieszyn wypada w każdym z siedmiu wskaźników,
- które obszary są najsłabsze,
- co konkretnie ratusz chce poprawić w 2026 i 2027 roku,
- jakie działania mają zwiększyć udział inwestycji i środków zewnętrznych,
- jak miasto zamierza poprawić swoją pozycję na tle innych gmin miejskich.
Bez tego mieszkańcy dostaną tylko kolejne zapewnienie, że sytuacja jest pod kontrolą. A zapewnienia, nawet jeśli są szczere, nie zastąpią przejrzystych danych.
To kolejny sygnał ostrzegawczy, nie polityczna zaczepka
Łatwo byłoby sprowadzić ten temat do sporu między portalem a burmistrz. Ale to byłoby zbyt proste i zbyt wygodne.
Sprawa jest poważniejsza. Najpierw opinia RIO pokazała zastrzeżenia dotyczące finansów miasta. Potem ratusz opublikował komunikat, w którym tłumaczył część problemów harmonogramem inwestycji. Teraz ranking finansowy pokazuje, że Cieszyn wypada bardzo słabo na tle gmin miejskich w Polsce.
Każdy z tych elementów można osobno tłumaczyć. Ale razem tworzą obraz, którego nie powinno się lekceważyć.
Nie chodzi o to, by ogłaszać katastrofę. Chodzi o to, by władze miasta potraktowały temat z należytą powagą i pokazały mieszkańcom konkretny plan poprawy.
Cieszyn zasługuje na więcej niż końcówkę tabeli
Cieszyn nie jest przypadkową kropką na mapie. To miasto z ogromnym potencjałem, historią i znaczeniem dla całego regionu. Właśnie dlatego 214. miejsce na 236 gmin miejskich powinno zaboleć bardziej niż w wielu innych miejscach.
Nie dlatego, że ranking jest nieomylny.
Dlatego, że Cieszyn powinien mierzyć wyżej.
Jeżeli Wisła może być 23. wśród gmin miejskich, jeśli Zebrzydowice mogą być 64. wśród gmin wiejskich, jeśli Strumień może być 77. wśród gmin miejsko-wiejskich, to mieszkańcy Cieszyna mają prawo oczekiwać od swojego miasta czegoś więcej niż miejsca blisko końca tabeli.
Po ostatnim komunikacie ratusza jedno jest jasne: miasto potrafi odpowiadać, gdy pojawia się krytyczna publikacja. Teraz czas pokazać, że potrafi odpowiedzieć także na liczby.
Źródła: Ranking Finansowy Samorządu Terytorialnego w Polsce 2025, opracowany na podstawie danych RIO według stanu na koniec IV kwartału 2025 roku; komunikat Urzędu Miejskiego w Cieszynie „Miasto odnosi się do publikacji na temat finansów” z 19 maja 2026 roku.
/Damian Macura/
Dołącz do naszego kanału nadawczego, by nie przegapić kolejnych informacji z naszego regionu!
