Demony, duchy i moce Śląska Cieszyńskiego. Mroczny świat wierzeń, które kształtowały ludzi pogranicza Śląsk Cieszyński to region pogranicza nie tylko geograficznego, ale też kulturowego i duchowego. Przez stulecia życie jego mieszkańców toczyło się w cieniu rzek, lasów, gór i kopalń. Tam, gdzie kończyła się wiedza, zaczynały się opowieści. Nie były one jednak jedynie bajkami. Dla […] Więcej
Kuba „Szałaśnik”: Krwawy kat czy bohaterski obrońca granic? Odkrywamy drugie dno legendy z Beskidów Niedawno pisaliśmy o mrocznej historii Kuby „Szałaśnika”, który według starych wycinków prasowych był surowym sędzią ścinającym głowy za zaniedbania. Jednak historia, jak to w górach bywa, ma dwie strony. Dzięki informacjom przekazanym przez Józefa Michałka, poznajemy zupełnie nowe, fascynujące oblicze tej […] Więcej
Wszyscy doskonale znamy te ścieżki. Barania Góra to cel weekendowych wycieczek, a przez Kubalonkę przejeżdżamy, jadąc do Wisły czy Istebnej. Podziwiając widoki, rzadko zastanawiamy się nad pochodzeniem ich nazw. Tymczasem stare „Cieszyńskie podania” kryją historię, od której włos jeży się na głowie. To nie jest bajka na dobranoc. Dotarliśmy do archiwalnego tekstu, który przytacza brutalną […] Więcej
Wstęp: Podwójne dziedzictwo regionu i narodu Józef Grycz (1890-1954), postać często określana mianem „organizatora polskiego bibliotekarstwa”, pozostaje jednym z fundamentalnych, choć niedostatecznie docenionych, budowniczych intelektualnej infrastruktury XX-wiecznej Polski. Jego wkład wykracza daleko poza techniczne aspekty zawodu bibliotekarza; był on wizjonerem, który jako pierwszy potraktował polskie biblioteki nie jako zbiór odizolowanych instytucji, lecz jako spójny, ogólnokrajowy […] Więcej
(opowieść o dumie, upadku i powrotach na granitowy tron) Kilkanaście kroków powyżej ulicy 3 Maja, w zielonej katedrze Lasku Miejskiego, stoi brązowy książę. Patrzy ku Zaolziu z mieczem wspartym o ziemię – i przypomina, że na Śląsku Cieszyńskim historia nigdy nie była tylko lekcją szkolną, lecz żywą, czasem bolesną codziennością. Od popiersia Cesarza do piastowskiego […] Więcej
I. Zrozumieć Amerykański Sen Amerykański Sen, pojęcie głęboko zakorzenione w etosie narodowym Stanów Zjednoczonych, od dawna stanowi przedmiot fascynacji, aspiracji i krytycznej analizy. Jego wielowymiarowość i ewoluujący charakter sprawiają, że pozostaje on trwałą zagadką, której pełne zrozumienie wymaga zbadania zarówno jego idealistycznych założeń, jak i historycznych oraz społecznych realiów jego realizacji. W swej istocie Amerykański […] Więcej
1. Wprowadzenie: CELMA – Ikona Polskiego Przemysłu i dziedzictwo Ziemi Cieszyńskiej Zakłady CELMA z Cieszyna stanowią jeden z filarów historii polskiego przemysłu, będąc przez dziesięciolecia kluczowym producentem elektronarzędzi oraz silników elektrycznych. Ich znaczenie dla Cieszyna i całego regionu Śląska Cieszyńskiego wykraczało daleko poza aspekty czysto gospodarcze. Przez wiele lat CELMA była największą fabryką w rejonie, […] Więcej
Księstwo Cieszyńskie, podobnie jak większość Europy Środkowej, stosowało szereg brutalnych metod i specjalistycznych narzędzi do tortur sądowych, odzwierciedlając zarówno powszechne praktyki europejskie, jak i specyficzne zastosowania lokalne. Metody te były zaprojektowane w celu wymuszenia zeznań i zadawania silnego bólu, często jako publiczne widowisko. Historia tortur w Księstwie Cieszyńskim stanowi fascynujący mikrokosmos szerszej ewolucji praktyk karnych […] Więcej
Alfons Matter – budowniczy Cieszyna Alfons Josef Raymund Matter (ur. 9 marca 1853 – zm. 21 listopada 1947) przedsiębiorca, budowniczy i działacz społeczny, który odegrał kluczową rolę w rozwoju nowoczesnego Cieszyna przełomu XIX i XX wieku. Zapisał się w historii przede wszystkim jako energiczny inwestor budowlany, wznosząc liczne kamienice i tworząc całą dzielnicę miasta nazwaną […] Więcej
Architektoniczna perła przy ulicy 3 Maja Spacerując ulicą 3 Maja w Cieszynie, trudno przeoczyć wyjątkową willę oznaczoną numerem 10. Ta elegancka budowla, zbudowana w 1913 lub 1914 roku, to słynna Willa Roberta Lewaka – nie tylko wybitny przykład wiedeńskiej secesji geometrycznej, ale też istotny fragment historii lokalnej architektury. Kim był Robert Lewak? Robert Lewak, urodzony […] Więcej
1. Wprowadzenie: Strzelnica w Czeskim Cieszynie – historyczny punkt orientacyjny i węzeł kulturowy Budynek dawnej Strzelnicy, zlokalizowany przy ulicy Střelniční 1 w Czeskim Cieszynie , stanowi znaczący obiekt historyczny i kulturalny miasta. Wzniesiony w 1882 roku , pierwotnie służył Cieszyńskiemu Towarzystwu Strzeleckiemu, a obecnie pełni funkcję Ośrodka Kulturalno-Społecznego „Strzelnica” (Kulturní a společenské středisko Střelnice) , […] Więcej
Na rogu Placu Dominikańskiego i ul. Sejmowej wznosi się jeden z najważniejszych zabytków związanych z dawnym ustrojem Księstwa Cieszyńskiego – budynek dawnego Sejmu i Sądu Ziemskiego. Budynek zlokalizowany jest w Cieszynie przy ul. Plac Dominikański 3. Początki sądownictwa ziemskiego Początkowo władzę sądowniczą, jako regalium, sprawował sam książę przy pomocy urzędników dworskich wywodzących się z grona […] Więcej
I. Wprowadzenie: Trwałe dziedzictwo rodu Thun-Hohenstein i pałacu w Kończycach Wielkich A. Kontekst ogólny Ród Thun-Hohenstein należy do znaczących europejskich rodów arystokratycznych, głęboko zakorzenionych w historii Europy Środkowej. Ich dzieje, sięgające XII wieku, splatają się z losami wielu krajów i regionów, w tym Śląska. Pałac w Kończycach Wielkich, położony na ziemi cieszyńskiej w Polsce, stanowi […] Więcej
Historia i rozwój cieszyńskiej kinematografii I. Świt kina w Cieszynie (1908 rok) A. Cieszyn na przełomie wieków: kontekst dla nowego medium Na przełomie XIX i XX wieku Cieszyn, jako ważny ośrodek miejski w ramach monarchii austro-węgierskiej, przeżywał okres dynamicznego rozwoju. Postęp techniczny, choć docierał nad Olzę z różną prędkością, stawał się coraz bardziej widoczny. Kluczowym […] Więcej
