Czy Cieszyn będzie musiał zwrócić pieniądze za przedłużenie grobów? Sprawdzamy! Najnowsze wyroki sądów mogą wywrócić system do góry nogami.

W wielu miastach w Polsce burzy się właśnie wieloletni porządek dotyczący opłat na cmentarzach komunalnych. Po głośnych wyrokach sądowych w sprawach z Andrychowa, Warszawy i Olsztyna zaczęto otwarcie mówić o tym, że część pobieranych przez samorządy opłat może być… niezgodna z prawem.

Czy problem dotyczy także Cieszyna? Sprawdziliśmy uchwały, cenniki i praktykę stosowaną na naszym cmentarzu komunalnym – i odpowiedź nie jest tak oczywista, jak chciałoby miasto…

Co mówią przepisy i wyroki sądów:

• Zgodnie z Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych (z 31 stycznia 1959 r.) – w szczególności art. 7 – gmina może ustalić opłatę za pochowanie zwłok. Infor.pl
• W orzecznictwie sądów administracyjnych (np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) podkreślono, że samorządy nie mogą pobierać opłat, które nie są związane z czynnością pochowania: np. opłaty za wjazd na cmentarz, korzystanie z infrastruktury, „przedłużenie” prawa do grobu itp. Infor.pl
• Media piszą, że już pojawiają się wyroki uznające, iż pobieranie np. opłat za przedłużenie użytkowania miejsca na kolejny okres jest niezgodne z prawem. mamnewsa.pl

W skrócie: prawo dopuszcza opłatę za pochowanie, natomiast kwestie dalszego użytkowania grobu, prolongaty czy innych świadczeń mogą być kwestionowane.

Jak jest w Cieszynie?

Na cmentarzach komunalnych w Cieszynie obowiązują dwie uchwały:

1. Uchwała z 2020 r. – groby ziemne

Dokument ten określa:

• stawki roczne za grób,
• obowiązkową opłatę za 20 lat,
• możliwość prolongaty na kolejne lata (minimum 5).

To klasyczny model, stosowany w większości gmin.

2. Uchwała z 2022 r. – groby murowane i nisze w kolumbarium

Tutaj zaczyna się robić ciekawie. Uchwała w sprawie ustalenia opłat za pochowanie zwłok w grobach ziemnych obowiązujących na cmentarzach komunalnych w Cieszynie z 2022 roku wprowadza:

• roczne stawki za korzystanie z grobu murowanego,
• możliwość udostępnienia grobu na 5-99 lat,
• opłaty za „przedłużenie” tego okresu.

Słowo klucz: „udostępnienie”. I drugie: „przedłużenie”. To właśnie te zapisy mogą budzić największe wątpliwości.

Dlaczego? Bo sądy mówią jasno: grobowiec rodzinny nie wygasa po 20 latach

Ostatnie wyroki WSA i NSA mówią wprost:

Jeśli grób murowany jest rodzinnym grobowcem (wielomiejscowym), to prawo do niego nie wygasa po 20 latach.

Nie można więc żądać:
-kolejnej opłaty za „przedłużenie użytkowania”,
-ani nowych opłat za kolejne okresy.

To duży problem. Dlaczego? Bo w Cieszynie uchwała z 2022 r. traktuje groby murowane czasowo, a nie jako trwałe grobowce rodzinne. A to właśnie takie praktyki w innych miastach zostały przez sądy uznane za niedopuszczalne.

W praktyce oznacza to, że opłaty za „przedłużenie” grobów murowanych mogą zostać zakwestionowane dokładnie tak, jak w Andrychowie.

A co z grobami ziemnymi?

Tutaj przepisy są jasne: gmina może pobierać opłatę za 20 lat i pozwolić na prolongatę.

Cieszyński model jest standardowy i raczej mieści się w przepisach – o ile nie pobiera się pieniędzy za rzeczy niezwiązane z samym pochówkiem (np. wjazd na cmentarz, pobyt osoby odwiedzającej itp.). Problem dotyczy przede wszystkim grobów murowanych i kolumbariów.

Czy mieszkańcy Cieszyna mogą domagać się zwrotu nienależnych opłat?

Jeżeli ktoś: ma grób murowany, płacił opłatę za „przedłużenie użytkowania” po wielu latach albo zawarł z miastem umowę z terminem „do 99 lat” i musi ją odnawiać, to istnieje spore prawdopodobieństwo, że takie opłaty są sprzeczne z aktualną linią orzeczniczą sądów.

W Andrychowie mieszkańcy już żądają zwrotów. W innych miastach wnioski zaczynają spływać lawinowo. Nic nie wskazuje na to, by ten temat miał ominąć i Cieszyn.

Co dalej?

Są dwie możliwości:

1. Miasto samo zaktualizuje przepisy (by nie narażać budżetu na roszczenia i zwroty),

2. Sprawa trafi do sądów.

A wtedy cieszyńskie uchwały będą interpretowane tak samo, jak te z Andrychowa i innych miast – przez pryzmat ochrony praw rodzin posiadających grobowce.

Podsumowanie:
czy opłaty w Cieszynie są w pełni zgodne z prawem?

• Groby ziemne – raczej tak.
• Groby murowane i nisze – najprawdopodobniej nie, ponieważ pobieranie opłat za czasowe użytkowanie i prolongaty może być sprzeczne z najnowszymi wyrokami sądów.

To oznacza jedno: temat w Cieszynie nie kończy się, a dopiero zaczyna.

DM

Dołącz do naszego kanału nadawczego, by nie przegapić kolejnych informacji z naszego regionu!