Cieszyn na minusie: deficyt wzrośnie do 14,18 mln zł, dziury ratowane są pożyczkami i wyprzedażą majątku…
Najbliższa sesja Rady Miejskiej Cieszyna (29.10.2025 r.) przyniesie kolejne pogłębienie deficytu budżetowego. To kolejna w tym roku korekta: mniejsze wpływy, większy dług. Z projektu uchwały wynika, że budżet po zmianach wyniesie:
dochody: 290 616 486,54 zł,
wydatki: 304 803 020,81 zł,
deficyt:14 186 534,27 zł - o ponad 4 mln zł więcej niż wiosną 2025 r.
Brakuje 14 186 534,27 zł i właśnie tę lukę ratusz zamierza łatać nowymi pożyczkami na ok. 10,64 mln zł, wolnymi środkami i przesunięciami na rozliczeniach kredytów.
Deficyt ma zostać pokryty z: - wolnych środków z lat ubiegłych (622 216,94 zł), - środków z rozliczenia kredytów i pożyczek (2 919 884,83 zł), - oraz nowych pożyczek na kwotę 10 644 432,50 zł.
Twarde dane budżetowe: wydatki nie bilansują się od lat
Dług Cieszyna urósł już do ~109,66 mln zł. To około 43% wszystkich dochodów i ponad połowa dochodów bieżących. W 2018 r. było 43,3 mln zł. W siedem lat wzrost o ponad 154%. Zamiast planu rozwoju mamy gaszenie pożarów i dokładanie rat aż do lat 2035-2043.
Sprawozdanie z wykonania budżetu Cieszyna za rok 2024 pokazuje, że dochody miasta wyniosły 280 069 682 zł, z czego wydatki – aż 288 284 690 zł. Oznacza to deficyt przekraczający 8,2 mln zł, pokryty w całości nowymi pożyczkami i emisją obligacji komunalnych.
W 2025 roku rada miasta uchwaliła kolejny deficytowy budżet: dochody na poziomie 293,43 mln zł, wydatki – 306,27 mln zł, co daje deficyt 12,83 mln zł. Jak podkreśla RIO w decyzji opublikowanej w styczniu 2025:
– „Pomimo zabezpieczenia źródeł finansowania deficytu, Miasto wykazuje zbyt wysokie tempo wzrostu zadłużenia w stosunku do realnego przyrostu dochodów.” (RIO)
Dochody i wydatki Cieszyna na przestrzeni lat
Z danych zawartych w opiniach RIO wynika, że dług wzrósł z 43,3 mln zł w 2018 roku do ponad 109 mln zł w 2025 r. przy jednoczesnym wzroście liczby nowych zobowiązań:
2018: 43,3 mln zł długu (25,9% dochodów),
2021: 50,3 mln zł długu (24,02% dochodów),
2024: ok. 98 mln zł długu (43,3% dochodów),
2025: 109,66 mln zł długu (51,6% dochodów bieżących).
RIO prognozuje, że spłata zadłużenia potrwa do 2043 roku. Oznacza to, że jeszcze dwie generacje cieszyniaków będą odczuwać skutki obecnych decyzji finansowych. Dodaje też, że wydatki sztywne ograniczają manewr inwestycyjny miasta, co może skutkować kolejnymi zobowiązaniami, jeśli nie zostanie zahamowany trend wzrostu płac i kosztów utrzymania nieruchomości.
Gdzie uciekają pieniądze? Tu są największe wycieki
Po pierwsze, urealnienie dochodów w dół o ponad 8 mln zł, m.in. przez niewykorzystane środki na program Ciepłe Mieszkanie. Po drugie, rosną bieżące koszty systemów, które powinny się bilansować. Śmieci potrzebują dokładki 1,075 mln zł, żeby wyjść na zero. Pomoc społeczna, opieka senioralna i administracja dostają kolejne środki na ciągłość działania. Do tego Straż Miejska, MZD i urząd. Sztywne koszty pożerają budżet.
Na sytuację finansową Cieszyna wpływają również rosnące koszty osobowe. Płace w sektorze publicznym rosną szybciej niż wpływy z podatków, a łączne wydatki na wynagrodzenia i świadczenia społeczne pożerają znaczną część wydatków bieżących ratusza.
Spiralny dług Cieszyna i inwestycje na diecie
Na zadania majątkowe zostaje niecałe 14% wydatków, a ponad 70% pochłaniają oświata, pomoc społeczna, administracja i bezpieczeństwo. W praktyce finansujemy bieżące funkcjonowanie pieniędzmi z przyszłości. Nowe zobowiązania długu (21,79 mln zł) znacząco przewyższają spłaty (7,60 mln zł). To ponad 14 mln zł długu więcej w tym roku.
Zadłużenie miasta Cieszyna ma osiągnąć w tym roku rekordowy poziom – 109,66 mln zł, co stanowi aż 43,3% wszystkich dochodów miasta i ponad 51,6% dochodów bieżących. W 2018 roku dług wynosił jeszcze 43,3 mln zł – oznacza to wzrost o ponad 154% w siedem lat. Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach w swoim raporcie określa sytuację Cieszyna jako „bardzo ryzykowną w perspektywie długoterminowej”
wzrost zadłużenia
Wyższe opłaty zamiast rozwoju? Tak to dziś wygląda
Władze tłumaczą mniejszy udział w PIT i CIT po 2020 r., ale rachunek i tak płacą mieszkańcy. Rosną opłaty i widać cięcia tam, gdzie najbardziej boli: w zieleni, porządku i jakości przestrzeni. Każdy kolejny milion kredytu zmniejsza swobodę w wydatkach na drogi, parkingi czy bezpieczeństwo osiedli.
– „Miasto odczuło skutki reformy finansów publicznych wyjątkowo dotkliwie. Spadek udziałów w PIT przy jednoczesnym wzroście kosztów utrzymania szkół i usług publicznych zachwiał równowagą budżetową. Rządowe rekompensaty nie pokryły w pełni poniesionych strat.” (Gabriela Staszkiewicz)
REKLAMA
RIO w swojej opinii ostrzega, że jednostka samorządu nie może w dłuższej perspektywie opierać finansowania deficytów na kredytach:
– „Pomimo formalnej prawidłowości planowanej kwoty długu, rosnący udział zobowiązań długoterminowych w dochodach bieżących może doprowadzić do utraty płynności finansowej miasta.”
REKLAMA
Dług - kolejny rekord w zasięgu
Według aktualnego zestawienia przychodów i rozchodów budżetu, łączna kwota nowych zobowiązań (21,79 mln zł przychodów budżetu) przewyższa spłaty kredytów i pożyczek (7,60 mln zł), co oznacza czysty przyrost długu o ponad 14 mln zł.
RIO Katowice w opinii o kwocie zadłużenia miasta z opublikowanej na początku 2025 r. podkreśliła:
„Miasto Cieszyn utrzymuje już trwale ujemną zdolność operacyjną -bieżące dochody nie pokrywają wydatków własnych. Spłata zadłużenia w perspektywie lat 2035-2043 może okazać się nierealna bez programu naprawczego.” (RIO)
Program naprawczy za rogiem? Lepiej powiedzieć to głośno
Choć oficjalnie władze zapewniają, że Cieszyn „zachowuje stabilność finansową”, rosnąca liczba przetargów na nieruchomości komunalne świadczy o desperackim poszukiwaniu gotówki. Dane BIP pokazują, że w latach 2023-2025 wystawiono na sprzedaż mienie o wartości ponad 20 mln zł, w tym mieszkania komunalne i lokale użytkowe w centrum miasta.
Miasto sprzedaje majątek, który jeszcze niedawno przynosił stabilne wpływy z najmu. To krótkoterminowy zastrzyk finansowy kosztem przyszłych dochodów.
Jeśli trend się utrzyma, realne staje się wprowadzenie programu naprawczego z odgórnymi cięciami. Krótkoterminową pokusą jest też wyprzedaż majątku komunalnego. Dziś szybka gotówka, jutro mniejsze wpływy z najmu i mniejsza kontrola nad miastem.
Kto odpowiada za ten kurs?
Jak Cieszyn wypada na tle innych miast? Bardzo słabo. Jego zadłużenie jest znacznie wyższe niż w porównywalnych gminach regionu. To nie jest budżet rozwoju, tylko budżet przetrwania. Deficyt znów rośnie, a lekarstwem mają być kolejne pożyczki. Odpowiedzialność spada na Burmistrz Gabrielę Staszkiewicz i Radę Miejską, które po raz kolejny szykują głosowanie nad kuracją długiem na dług. Jeśli kurs się nie zmieni, o priorytetach wydatków zdecydują nie mieszkańcy i nie radni, tylko kalendarz spłat.
Wnioski: miasto musi zmienić kierunek
Cieszyn coraz bardziej uzależnia się od kredytów i pożyczek, a miasto de facto finansuje codzienne funkcjonowanie za pieniądze z przyszłości. Analitycy są zgodni: jeśli Cieszyn nie ograniczy wydatków bieżących i nie zwiększy dochodów własnych (np. przez rewizję podatków lokalnych czy aktywizację gospodarczą), spirala długu będzie się pogłębiać. RIO Katowice w swojej opinii podsumowuje:
– „Wieloletnia Prognoza Finansowa Miasta Cieszyna wskazuje na długotrwałą niewydolność operacyjną. Wskazane jest natychmiastowe opracowanie programu naprawczego.” (RIO)
Cieszyn stoi przed finansowym wyborem: albo przeprowadzi odważną restrukturyzację i ograniczy deficyt, albo za kilka lat stanie się wzorcowym przypadkiem, jak nad Olzą toną nie tylko mosty, ale i miejskie finanse.
Cieszy.pl
REKLAMA
