Alfons Matter a Śląsk Cieszyński

Alfons Matter – budowniczy Cieszyna

Alfons Josef Raymund Matter (ur. 9 marca 1853 – zm. 21 listopada 1947) przedsiębiorca, budowniczy i działacz społeczny, który odegrał kluczową rolę w rozwoju nowoczesnego Cieszyna przełomu XIX i XX wieku. Zapisał się w historii przede wszystkim jako energiczny inwestor budowlany, wznosząc liczne kamienice i tworząc całą dzielnicę miasta nazwaną później Matterówką, a także jako uczestnik życia publicznego, który pomimo swojego pochodzenia czynnie wspierał polskie inicjatywy narodowe na Śląsku Cieszyńskim. Był postacią nietuzinkową – z jednej strony Niemcem, zasiadającym przez wiele lat w Radzie Miejskiej Cieszyna, z drugiej zaś sympatyzującym z polskimi dążeniami społeczno-kulturalnymi: jego kampanię wyborczą do władz miasta poparła nawet polskojęzyczna gazeta „Gwiazdka Cieszyńska”.

Młodość i początki działalności budowlanej

Pochodzący z rodu Matterów osiadłych w Cieszynie od XVII w., którego przodkowie wywodzili się z Alzacji, Alfons Matter urodził się 9 marca 1853 roku. Choć w XIX w. mieszkający na Śląsku Cieszyńskim członkowie rodu przyjęli austriackie obywatelstwo, korzenie rodziny Matterów należy łączyć przede wszystkim z regionem Alzacji, skąd przybyli do Cieszyna i w którym dopiero przesiąkli germańską kulturą.

Już jako młody człowiek związał się z branżą budowlaną i około 1885 roku założył własną cegielnię mechaniczną w Cieszynie. Cegielnia Mattera znajdowała się w okolicy obecnej ul. 3 Maja – wyrobisko gliny z tego zakładu istniało jeszcze w XX wieku (przez pewien czas funkcjonował tam „Amfiteatr”). Produkcja materiałów budowlanych dała Matterowi solidne podstawy finansowe do inwestowania w nieruchomości. Już w latach 90. XIX wieku stał się jednym z głównych deweloperów w mieście , wznosząc kamienice mieszkalne na terenach górnego przedmieścia.

W latach 1890–1893 wspólnie z cenionym architektem Aloisem Jedekiem wybudował m.in. okazałą kamienicę narożną (nr konskrypcyjny 399) przy zbiegu dzisiejszych ulic Stalmacha i Sienkiewicza. Budynek ten – z charakterystycznym balkonem na narożu – przeznaczył na swoją siedzibę i mieszkanie dla rodziny, a w okresie międzywojennym nadal pozostawał on w jego posiadaniu. Wraz z rozwojem firmy Matter systematycznie powiększał swój stan posiadania: pod koniec XIX wieku należało do niego wiele nowo wybudowanych czynszowych kamienic w Cieszynie.

„Matterówka” – dzielnica zbudowana przez Mattera

Na przełomie XIX i XX wieku Alfons Matter zrealizował największe przedsięwzięcie urbanistyczne w
swojej karierze – zabudowę rozległego terenu na wschód od centrum Cieszyna. Powstała w ten sposób
nowa dzielnica miejska, nazywana potocznie Matterówką od nazwiska jej twórcy. Obejmowała ona
rejon dzisiejszych ulic Henryka Sienkiewicza, Jana Stalmacha i Karola Miarki , zabudowany stylowymi kamienicami czynszowymi przeznaczonymi głównie dla średniozamożnych mieszczan. Matter
wykorzystał bliskość własnej cegielni, aby szybko i ekonomicznie stawiać kolejne budynki. Wzniósł
sporą część Cieszyna – szczególnie właśnie tę nową dzielnicę na Górnym Przedmieściu, która dzięki
niemu zyskała miejski charakter . Wznoszone przez niego kamienice cechowały się dobrą jakością i
elegancją eklektycznych fasad, projektowanych często przez zaprzyjaźnionego architekta Jedeka. Do
najbardziej znanych realizacji Mattera należą wspomniana kamienica narożna przy ul. Stalmacha 20
(róg Sienkiewicza), ciąg kamienic wzdłuż ul. Sienkiewicza oraz okazała zabudowa pierzei przy ul.
Stalmacha.

Dynamiczny rozwój Matterówki wpłynął znacząco na zmianę krajobrazu urbanistycznego Cieszyna.
Dzielnica zyskała nowoczesne, murowane kamienice, co przyczyniło się do modernizacji miasta na
przełomie stuleci. Sam Matter przez wiele lat mieszkał w jednej z wybudowanych przez siebie kamienic (przy ul. Stalmacha 30) , nadzorując swoje inwestycje z bliska. Co ciekawe, w uznaniu zasług budowniczego dla miasta, już w okresie międzywojennym oficjalnie utrwaliła się nazwa „Matterówka” na określenie tej części Cieszyna – według przekazów, w 1921 roku, podczas obchodów 50-lecia cieszyńskiej Straży Ogniowej, komisarz miasta dr Józef Duda proponował tak właśnie nazywać obszar między ulicami Stalmacha, 3 Maja i Sienkiewicza. Nazwa przyjęła się i jest używana do dziś na określenie dzielnicy zbudowanej przez Alfonsa Mattera.

Rozmach inwestycji Mattera wykraczał poza sam Cieszyn. Około 1910 roku, gdy wyczerpały się zasoby
gliny na terenie miasta, przeniósł on swoją cegielnię na teren wsi Ropice w pobliżu Cieszyna (dziś po
czeskiej stronie granicy, na Zaolziu). Uruchomienie tam nowego zakładu zapewniło miejsca pracy
wielu okolicznym mieszkańcom i umocniło pozycję przedsiębiorcy w regionie. Ponadto Matter
posiadał letniskowy dom w podcieszyńskiej Sibicy (dziś również po stronie czeskiej), co świadczy o jego
związkach także z Zaolziem, które po podziale granic przypadło Czechosłowacji.

Działalność publiczna i społeczna

Poza przedsięwzięciami biznesowymi Alfons Matter angażował się w życie publiczne Cieszyna. Był aktywnym działaczem lokalnym – przez pięć kolejnych kadencji (ostatnia: 1907–1913) zasiadał w Wydziale Gminnym Cieszyna, co odpowiadało współczesnej radzie miejskiej. Jako wydziałowy (odpowiednik dzisiejszego radnego) pełnił ważną rolę w zarządzaniu sprawami gminy, a spośród wydziałowych wybierano radnych miejskich pełniących funkcje kierownicze w zarządzie gminy.

Alfons Matter potrafił budować mosty między społecznością niemiecką a polską. Należał do
katolickich kręgów konserwatywnych, był m.in. członkiem Związku Śląskich Katolików – organizacji
polityczno-społecznej, która skupiała polskich katolików w regionie. Jako radny dał się poznać z
troski o sprawy wspólne miasta oraz pewnej niezależności poglądów. Przykładem może być jego
stanowisko wobec finansowania teatru miejskiego: Matter, będąc członkiem Towarzystwa Teatru w
Cieszynie (który był wówczas sceną wyłącznie niemiecką), sprzeciwiał się dotowaniu teatru z kasy
miejskiej, dopóki dostęp do niego mieli wyłącznie Niemcy. Opowiadał się tym samym za bardziej
sprawiedliwym podziałem środków lub otwarciem instytucji dla polskiej publiczności, co było
ewenementem wśród niemieckiej elity Cieszyna końca XIX wieku.

Równolegle Matter udzielał się w innych sferach życia społecznego. Przez całe dorosłe życie był
aktywnym członkiem Ochotniczej Straży Ogniowej w Cieszynie. Wstąpił do niej około 1881 roku i w
kolejnych dekadach pełnił funkcje dowódcze – był komendantem i inspektorem cieszyńskiej straży
pożarnej. Zasługi Mattera na tym polu były powszechnie uznawane: przypisuje mu się ogromny
wkład w rozwój ochrony przeciwpożarowej nie tylko w mieście, ale i w całym regionie – jak
mówiono w 1921 roku, „jego zabiegom i zdolnościom organizacyjnym zawdzięcza dużo nie tylko cieszyńska straż ogniowa, ale pożarnictwo śląskie w ogóle”. Słowa te padły podczas uroczystości jubileuszu 50 lecia Straży i były wyrazem najwyższego uznania dla Mattera. Wkrótce potem, ku jego czci, zaczęto zwyczajowo określać część miasta, którą zabudował, mianem Matterówki, co stanowi unikatowy
przykład uhonorowania osoby prywatnej poprzez nazwę dzielnicy.

Na polu społeczno-charytatywnym Alfons Matter angażował się także w działalność katolickich
towarzystw i lokalnych inicjatyw obywatelskich. Był znany z tego, że pomagał finansowo wielu
przedsięwzięciom służącym mieszkańcom – m.in. wspierał parafialną straż ogniową oraz uczestniczył w
zbiórkach na cele dobroczynne organizowane przez kościół. Jako zamożny mieszczanin i przedsiębiorca
czuł się odpowiedzialny za lokalną społeczność. U schyłku Księstwa Cieszyńskiego doczekał się opinii jednego z najbardziej zasłużonych obywateli miasta – zarówno w oczach Niemców, jak i sporej części Polaków.

Wsparcie polskiego szkolnictwa i kultury

Jednym z najciekawszych rozdziałów w biografii Alfonsa Mattera jest jego udział w rozwoju polskiego
szkolnictwa na Śląsku Cieszyńskim pod zaborem austriackim. W czasach gdy władze austro-węgierskie niechętnie patrzyły na zakładanie szkół z polskim językiem nauczania, Matter przyczynił się
do powstania pierwszych takich placówek w regionie. Jako przedsiębiorca wybudował dwa budynki
szkolne, które następnie oddał do dyspozycji polskich organizacji oświatowych.

W 1900 roku Alfons Matter wynajął Macierzy Szkolnej budynek przy ulicy Sydonii 6 (dzisiaj ul. ks. Ignacego Świeżego), który samodzielnie wybudował, za symboliczny roczny czynsz w wysokości 5 000 koron. Umieszczono tam polską szkołę ludową (podstawową) w Cieszynie. Tym samym Alfons Matter stał się architektem sukcesu polskich starań o edukację – zapewnił polskim dzieciom i młodzieży dach nad głową w dosłownym sensie, dostarczając budynki szkolne, których inaczej trudno byłoby pozyskać. Opisana w niektórych starszych opracowaniach datacja na rok 1895 dotyczy innego gmachu – oddanego wówczas do użytku polskiego gimnazjum ludowego, a nie budynku wynajmowanego przez Mattera.

Ten filantropijny (choć też biznesowy) gest Mattera wywołał mieszane reakcje. Polacy darzyli go
wdzięcznością za okazaną pomoc w „spolszczaniu Cieszyna”, natomiast część niemieckiej społeczności
miała mu za złe sprzyjanie polskim interesom. Niemieckie elity Cieszyna uznały to za akt nielojalności narodowej – Matter został towarzysko potępiony i wykluczony ze swojego dotychczasowego środowiska.

Rozgoryczony postawą niemieckich kolegów, architekt Alois Jedek zerwał współpracę z Matterem,
zarzucając mu, że „pomaga Polakom spolszczać Cieszyn”. Mimo tych napięć, Alfons Matter nigdy nie
wycofał się ze swoich decyzji – budynki pozostały w rękach polskich instytucji oświatowych i służyły
kolejnym pokoleniom uczniów. Mało tego, sam Matter nadal angażował się w życie Macierzy Szkolnej
jako darczyńca i uczestnik jej przedsięwzięć (choć formalnie do niej nie należał). Jego postawa niemieckiego katolika, który realnie wsparł rozwój polskiej szkoły w Cieszynie – była ewenementem w skali całego regionu i została zapamiętana jako dowód na wielonarodową mozaikę lojalności mieszkańców Śląska Cieszyńskiego tamtej epoki.

Życie rodzinne

Alfons Matter dwukrotnie zawierał związek małżeński. Jego pierwszą żoną była Anna Józefa Kordula
(1855–1893) – poślubił ją młodo, bo już w 1873 roku, i doczekał się z nią aż siedmiorga dzieci.
Niestety Anna zmarła w 1893 roku, wkrótce po narodzinach najmłodszego potomka, pozostawiając
Alfonsa z liczną rodziną. Rok po jej śmierci Matter ożenił się ponownie – 28 kwietnia 1894 jego drugą
żoną została Adele Hradeczny (1875–1956). Adele była od męża o 22 lata młodsza i również
pochodziła z kręgów cieszyńskich katolików. Z tego związku Alfons doczekał się kolejnych
dzieci (m.in. syna Edgara Alfonsa urodzonego w 1911 r. oraz córki Heleny ur. 1905). Łącznie miał co
najmniej dziesięcioro dzieci z obu małżeństw, co czyniło go ojcem bardzo licznej familii.

Z dzieci Mattera szczególnie ciekawie potoczyły się losy jednej z córek z pierwszego małżeństwa – Alicji
Matter (1878–1964). Alicja, wychowana w niemieckim domu, jako młoda kobieta wyszła za mąż za
znanego polskiego działacza narodowego i prawnika, dr. Andrzeja Kusionowicza/Grodyńskiego (1861-
1925). Ślub odbył się 3 czerwca 1896 roku. Grodyński, z pochodzenia Polak, był m.in. redaktorem
Gwiazdki Cieszyńskiej i aktywnie działał na rzecz polskich aspiracji niepodległościowych – stał się później
sędzią i organizatorem polskiego sądownictwa w II RP. Małżeństwo „niemieckiej panienki” z
zagorzałym polskim patriotą wywołało niemałe poruszenie w rodzinie Matterów. Podobno rodzice Alicji
początkowo nie popierali tej decyzji, obawiając się różnic narodowościowych. Ostatecznie jednak
do ślubu doszło, choć sama Alicja – jak wspominano – przez wiele lat ukrywała swoje niemieckie
pochodzenie, pragnąc w pełni zintegrować się z polskim otoczeniem męża. Związek ten jest
symbolicznym przykładem przenikania się rodzin polskich i niemieckich na Śląsku Cieszyńskim.

Pozostałe dzieci Alfonsa również założyły rodziny i wiele z nich wyemigrowało w różne strony świata
(część osiadła po II wojnie światowej na Zachodzie). Sam Alfons Matter troszczył się o wykształcenie i
dobre życie swoich dzieci – stąd m.in. jego determinacja w zapewnieniu stałych dochodów z kamienic i
cegielni. Rodzina Matterów należała do zamożnej warstwy mieszczańskiej, łączącej tradycje niemieckie i
austriackie. W domu mówiono po niemiecku, ale – co warte odnotowania – dzieci Alfonsa odebrały
edukację wielojęzyczną, znając także język polski. Dzięki temu wnuki Mattera już po podziale Śląska
Cieszyńskiego bez trudu odnajdywały się zarówno w czeskocieszyńskiej, jak i polskiej części regionu.

II wojna światowa i tragiczny finał życia

Okres II wojny światowej był dla Alfonsa Mattera czasem trudnej starości. Gdy wybuchła wojna w 1939
roku, miał już 86 lat. W 1943 roku obchodził swoje 90. urodziny, które lokalne władze okupacyjne
odnotowały, składając mu uprzejme życzenia z okazji tak sędziwego wieku. Przez cały czas wojny
Alfons mieszkał w swoim mieszkaniu przy ul. Stalmacha (w budynku, który sam niegdyś wybudował),
wraz z żoną Adele. Jako osoba narodowości niemieckiej został wpisany na tzw. Volkslistę (listę
narodowościową) w grupie II, co oznaczało formalnie przynależność do grupy tzw. Niemców
autochtonicznych. Nie angażował się jednak w żaden sposób we wspieranie nazistowskich władz – w
jego wieku ograniczał się do spokojnej egzystencji z daleka od polityki.

Po zakończeniu wojny w 1945 roku sytuacja rodziny Matterów stała się dramatyczna. Nowe polskie
władze uznawały osoby z Volkslisty za potencjalnie niepewne i wymagały od nich przejścia procedury
weryfikacji (rehabilitacji). Alfons i Adele Matterowie złożyli podanie o rehabilitację, lecz decyzja w ich
sprawie przeciągała się. Pomimo iż zachowała się notatka urzędowa stwierdzająca, że „Adela Matter– przedwojenna Niemka, nieszkodliwa”, oboje małżonkowie zostali zakwalifikowani przez komunistyczne
służby bezpieczeństwa do wysiedlenia jako osoby narodowości niemieckiej. Był to element szerszej
akcji rugowania Niemców z ziem przyznanych Polsce.

W 1947 roku zapadła tragiczna decyzja: 94-letniego Alfonsa Mattera wraz z żoną przymusowo wysiedlono z Cieszyna. Transportem zbiorowym wywieziono ich do prowizorycznego obozu dla Niemców w Gliwicach. Był to szokujący obrót spraw – zazwyczaj osób w tak podeszłym wieku nie wysyłano na przesiedlenie. Warunki w gliwickim obozie były bardzo ciężkie. Wyczerpany fizycznie i psychicznie Alfons nie zdołał tego przetrwać – po kilku tygodniach pobytu w obozie zmarł w gliwickim szpitalu. Datę jego śmierci odnotowano jako 21 listopada 1947 roku.

Jego żonę Adèle po pewnym czasie zwolniono z obozu i pozwolono jej wrócić na Śląsk Cieszyński, jednak Cieszyn nie był już dla niej gościnny – cały majątek Matterów (ostatnie cztery kamienice oraz zajmowane mieszkanie) został skonfiskowany jako mienie poniemieckie. Adèle Matter nie miała dokąd pójść – ostatecznie schronienie znalazła przy klasztorze sióstr boromeuszek w Cieszynie, gdzie spędziła ostatnie lata życia w ukryciu (zgodnie z przepisami zakonnice nie mogły przyjmować pod opiekę osób narodowości niemieckiej, więc jej pobyt utrzymywano w tajemnicy). Zmarła w 1956 roku, kończąc bolesny rozdział historii rodziny Matterów.

Ponura ironia losu sprawiła, że człowiek, który przez dziesięciolecia „budował Cieszyn” i zasłużył się dla
miasta, został potraktowany jak obcy element i wyrzucony z niego w tak okrutny sposób. Jedynym
aktem sprawiedliwości dziejowej był fakt, że ciało Alfonsa Mattera sprowadzono z powrotem do
Cieszyna i pochowano w rodzinnym grobowcu na cieszyńskim cmentarzu komunalnym. Spoczął on
w tym samym mieście, któremu poświęcił całe życie, choć już jako obywatel bezpaństwowy i wymazany z
pamięci oficjalnej PRL.

Dziedzictwo i pamięć

Mimo tragicznego finału, dorobek Alfonsa Mattera przetrwał w krajobrazie i pamięci Cieszyna. Przede
wszystkim dzielnica Matterówka do dziś stanowi integralną część miasta – stoją tam kamienice
wzniesione przez niego ponad 120 lat temu. Wielu współczesnych mieszkańców Cieszyna żyje w
budynkach zaprojektowanych i zbudowanych przez Mattera, często nie zdając sobie sprawy z ich
historii. Architektoniczny ślad jego działalności jest jednak widoczny na każdym kroku: eleganckie fasady
kamienic przy ul. Sienkiewicza, Stalmacha czy 3 Maja wciąż przypominają o okresie szybkiej modernizacji
miasta pod koniec XIX wieku, w którą Alfons Matter miał znaczący wkład.

Przez długie lata powojenne postać Alfonsa Mattera pozostawała w Polsce zapomniana lub celowo
przemilczana ze względu na jego niemieckie pochodzenie i wojenne zaszufladkowanie jako „element
niemiecki”. Dopiero po 1989 roku, wraz ze swobodniejszym spojrzeniem na złożoną historię Śląska
Cieszyńskiego, zaczęto stopniowo przywracać pamięć o tym zasłużonym budowniczym. Ważną rolę
odegrało tu Muzeum Śląska Cieszyńskiego, które w 2013 roku zorganizowało specjalne „Spotkanie Szersznikowskie” poświęcone Alfonsowi Matterowi, przygotowane przez dyrektor muzeum Irenę French.

Podczas wykładu przedstawiono bogato ilustrowaną prelekcję o życiu i dokonaniach Mattera, co zwróciło
uwagę lokalnej społeczności na jego postać. W trakcie tego spotkania obecni byli również
potomkowie Alfonsa, mieszkający na co dzień za granicą – dla nich także była to okazja do poznania
rodzinnej historii, gdyż, jak przyznało jedno z prawnucząt „wiedzieliśmy, że dziadek pochodził z Cieszyna,
ale nie znaliśmy jego losów”.

Od tamtego czasu pamięć o Alfonsie Matterze jest konsekwentnie pielęgnowana w Cieszynie. W
styczniu 2023 roku mieszkańcy kamienicy przy ul. Stalmacha 30 (dawne mieszkanie Mattera) sami z
siebie postanowili uhonorować swojego budowniczego. Z inicjatywy lokatorki Beaty Słomki na klatce
schodowej zawisł portret Alfonsa Mattera oraz tablica informacyjna o jego życiu. Na uroczystość
odsłonięcia portretu przybyli wszyscy obecni i niektórzy dawni mieszkańcy kamienicy – wydarzenie to
stało się dla społeczności lokalnej lekcją historii i powodem do dumy. Postać Mattera przybliżyła
zebranym ponownie Irena French z Muzeum Śląska Cieszyńskiego, podkreślając jego zasługi dla miasta.
Wydarzenie to odbiło się echem w lokalnej prasie, utwierdzając przekonanie, że Alfons Matter zasługuje
na trwałe miejsce w panteonie zasłużonych cieszyniaków.

Symbolicznym domknięciem procesu przywracania pamięci była wizyta praprawnuka Alfonsa Mattera
Stana Grodyńskiego – w Cieszynie w maju 2025 roku. Przyjechał on z rodziną ze Szkocji, by zobaczyć
ziemię przodków i odwiedzić kluczowe miejsca związane z prapradziadkiem. W trakcie wzruszającej wizyty
rodzina Grodyńskich zapaliła znicz na grobie Alfonsa (podziwiając piękno anielskiej rzeźby) , zwiedziła
Matterówkę oraz dawną willę Alfonsa przy ul. Sienkiewicza (gdzie dzięki uprzejmości obecnych
mieszkańców mogła wejść do środka). Goście spotkali się również z burmistrz miasta oraz radnymi
w tym z przedstawicielem dzielnicy Matterówka – którzy oprowadzili ich po okolicy i opowiedzieli o
inicjatywach upamiętniających Alfonsa. Jedną z nich jest pomysł, aby pobliskie rondo (skrzyżowanie o
ruchu okrężnym) nazwać imieniem Alfonsa Mattera – co prawnuk Stan przyjął z uznaniem jako dowód,
że pamięć o jego pradziadku jest nadal żywa.

Dziś Alfons Matter jawi się jako postać symboliczna dla historii Cieszyna – człowiek pogranicza kultur,
który swoją pracą budował dobrobyt miasta i pomógł zasiać ziarno polskości tam, gdzie wydawało się to
mało prawdopodobne. Jego życiorys pełen jest paradoksów, ale też przykładów współpracy ponad
podziałami narodowościowymi. Pozostawił po sobie trwały ślad w postaci miejskiej architektury oraz
piękny przykład postawy obywatelskiej. Zarówno Matterówka z jej secesyjnymi kamienicami, jak i biały
anioł na cmentarzu cieszyńskim przypominają kolejnym pokoleniom o Alfonsie Matterze budowniczym, społeczniku i cieszyniaku z wyboru, który całe swoje długie życie związał z Cieszynem i Śląskiem Cieszyńskim. Jego historia – potwierdzona archiwalnymi dokumentami i wspomnieniami
stanowi dziś ważny fragment wielokulturowego dziedzictwa tego regionu.

Cytowane źródła

Historie lokalne i opracowania historyczne (Muzeum Śląska Cieszyńskiego, prelekcje I. French, strona „Przodkowie z Cieszyna”), archiwalia prasowe (Gwiazdka Cieszyńska, Dziennik Cieszyński), materiały portalu OX.pl i Zwrot.cz, zebrane relacje rodzinne oraz zbiory Śląskiej Biblioteki Cyfrowej . Wszystkie przedstawione fakty w miarę możliwości zostały potwierdzone w conajmniej dwóch w dostępnych źródłach historycznych.

Akta metrykalne parafii Cieszyn, sygn. 1853–1947
„Skład władz gminnych Cieszyna w okresie międzywojennym”, Pamiętnik Cieszyński 2000
Wspomnienia rodzinne i materiały archiwalne potomków Matterów
Andrzej Kusionowicz Grodyński – Wikipedia
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Kusionowicz_Grody%C5%84ski
https://wiadomosci.ox.pl/niemiec-ktory-pomagal-spolszczyc-cieszyn,24783
Niemiec, ktory pomagał spolszczyć
File:Alfons Matter Building.jpg – Wikimedia Commons
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alfons_Matter_Building.jpg
W kamienicy, którą wybudował i w której mieszkał zawieszono portret Alfonsa
https://wiadomosci.ox.pl/w-kamienicy-ktora-wybudowal-i-w-ktorej-mieszkal-zawieszono-portret-alfonsa-mattera,79714
https://www.cieszyn.pl/files/WR_23_2019.pdf
Potomek Alfonsa Mattera odwiedził Cieszyn. Wzruszająca wizyta prawnuka znanego
budowniczego przypomniała o jego związkach z regionem – zwrot.cz
https://zwrot.cz/2025/05/potomek-alfonsa-mattera-odwiedzil-cieszyn-wzruszajaca-wizyta-prawnuka-znanego-budowniczego-przypomniala-o-jego-zwiazkach-z-regionem/
Cieszyn – Stalmacha 34 – stare zdjęcia, mapa – Fotopolska
https://mobile.m.fotopolska.eu/Stalmacha_34_Cieszyn
Dawne polskie Gimnazjum Macierzy Szkolnej, ul. Stalmacha 34
https://www.archiwum.cieszyn.pl/?p=antiquesShow&iAntique=148
Historia Polskiego Szkolnictwa Powszechnego w Cieszynie
https://sp1cieszyn.edu.pl/strona/historia-polskiego-szkolnictwa-powszechnego-w-cieszynie
User:Scotch Mist/People – Wikimedia Commons
https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Scotch_Mist/People
Potomek Alfonsa Mattera w Cieszynie
https://wiadomosci.ox.pl/potomek-alfonsa-mattera-w-cieszynie,93979
Datei:Matter Angel 2012-07-06.jpg – Wikipedia
https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Matter_Angel_2012-07-06.jpg
File:Alfons Matter Family Tomb in Cieszyn.jpg – Wikimedia Commons
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alfons_Matter_Family_Tomb_in_Cieszyn.jpg
Alfons Matter ca 1932 – A black and white photo of a man in uniform …, https://picryl.com/media/alfons-matter-ca-1932-827d6e
Upamiętniono Alfonsa Mattera. W kamienicy, w której mieszkał, powieszono jego portret, https://zwrot.cz/2023/01/upamietniono-alfonsa-mattera-w-kamienicy-w-ktorej-mieszkal-powieszono-jego-portret/
English: Alfons Josef Raymund Matter, the renowned … – Alamy, https://www.alamy.com/english-alfons-josef-raymund-matter-the-renowned-builderbusinessman-developed-the-district-of-cieszyn-that-became-known-as-matterwka-alfons-was-the-father-of-alicja-matter-who-became-the-second-wife-of-andrzej-kusionowicz-the-scotch-mist-gallery-contains-photographs-of-historic-buildings-monuments-memorials-and-people-of-poland-polski-galeria-mist-scotch-zawiera-fotografie-zabytkowych-budowli-zabytkw-pomnikw-i-polakw-circa-1930-17-alfons-matter-ca-1930-image211353033.html |
File:Alfons et Anna Teschen 1875.jpg – Wikimedia Commons, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alfons_et_Anna_Teschen_1875.jpg
Andrzej Kusionowicz Grodyński – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Kusionowicz_Grody%C5%84ski 6. Cieszyn hi-res stock photography and images – Page 13 – Alamy, https://www.alamy.com/stock-photo/cieszyn.html?page=13
Potomek Alfonsa Mattera odwiedził Cieszyn. Wzruszająca wizyta prawnuka znanego budowniczego przypomniała o jego związkach z regionem – zwrot.cz, https://zwrot.cz/2025/05/potomek-alfonsa-mattera-odwiedzil-cieszyn-wzruszajaca-wizyta-prawnuka-znanego-budowniczego-przypomniala-o-jego-zwiazkach-z-regionem/
W kamienicy, którą wybudował i w której mieszkał zawieszono portret Alfonsa Mattera, https://wiadomosci.ox.pl/w-kamienicy-ktora-wybudowal-i-w-ktorej-mieszkal-zawieszono-portret-alfonsa-mattera,79714
History and traditions Cieszyn in old photographs A view from the …, https://www.visitcieszyn.com/en/a-view-from-the-hill-called-matterowka
eea’S- grants, https://sbc.org.pl/Content/17740/PDF/17740.pdf Najpiękniejsze magnolie kwitną w Cieszynie – MŚC – Kultura online, https://wirtualnie.muzeumcieszyn.pl/article/2 ZESPÓŁ SZKÓŁ W KACZYCACH, https://zskaczyce.zebrzydowice.pl/patron.php?szkola= Historia Polskiego Szkolnictwa Powszechnego w Cieszynie, https://sp1cieszyn.edu.pl/strona/historia-polskiego-szkolnictwa-powszechnego-w-cieszynie Cieszyn – Śląska Biblioteka Cyfrowa, https://sbc.org.pl/Content/806998/CZ-II-81-2012_0001.pdf

Opracowanie & Deep Research: Damian Macura

Dołącz do naszego kanału nadawczego, by nie przegapić kolejnych informacji z naszego regionu!